Komemoracija posvećena sećanju na nevine žrtve pogroma u Novosadskoj raciji iz 1942. godine održana je na platou ispred spomenika „Porodica“ na Keju žrtava racije. Prisutnima su se obratili gradonačelnik Novog Sada Žarko Mićin, Njegova Svetost patrijarh srpski Porfirije, koji je uz sasluženje mitropolita bačkog Irineja, episkopa mohačkog Damaskina i episkopa osječkopoljskog i baranjskog Heruvima, održao i pomen stradalima,
dok je predsednica Skupštine Grada Novog Sada Dina Vučinić, sa broda Rečne flotile Vojske Srbije, spustila venac u Dunav. U ime Jevrejske zajednice obratio se i održao pomen stradalima vrhovni rabin Srbije Isak Asiel. Obeležavanju 84. godišnjice Pogroma prisustvovao je i izaslanik predsednika Republike Srbije Miloš Vučević.
– Sa dubokim pijetetom i poštovanjem sećamo se nevinih žrtava jednog od najstrašnijih zločina počinjenih tokom okupacije u Drugom svetskom ratu. Racija je sprovedena u periodu od 4. do 29. januara 1942. godine: započela je u Šajkaškoj, nastavljena je u Novom Sadu, da bi se okončala u Bečeju.
Dani Novosadske racije, od 21. do 23. januara, ostali su duboko urezani u kolektivno pamćenje našeg grada. Na obalama Dunava, na hladnoći i ledu, živote su izgubili nedužni građani, čitave porodice, žene, deca i stari, čija je jedina krivica bila njihova nacionalna ili verska pripadnost. Čuvajući uspomenu na žrtve Novosadske racije, obavezujemo se da istinu prenosimo budućim generacijama, da negujemo kulturu sećanja i da gradimo društvo zasnovano na poštovanju, solidarnosti i ljudskom dostojanstvu. Sećanje na nevino nastradale je naša trajna obaveza i temelj borbe protiv zaborava – rekla je povodom obeležavanja Novosadske racije predsednica Skupšptine Grada Novog Sada Dina Vučinić.
– Danas se okupljamo da bismo se zajedno setili jednog od najstrašnijih događaja u istoriji našeg grada, januarskog Pogroma, odnosno Racije iz hladnog januara 1942. godine. Pred ovim mestom, pred imenima i senima onih koji su u januaru 1942. godine ubijeni bez suda i bez krivice, naša je dužnost da zastanemo, da se setimo i da ne okrenemo glavu. Sećanje nije okrenuto prošlosti radi prošlosti, ono je čin odgovornosti prema budućnosti. Zato nastavak izgradnje Memorijalnog centra za žrtve pogroma i Crkve mučenika bačkih nije samo puko obeležavanje stradanja, već zavet grada da zaborav ne nadjača istorijsko pamćenje, da se sačuvaju imena ubijenih i da teška tišina nikada više ne zavlada ulicama našeg grada – rekao je gradonačelnik Žarko Mićin.
Njegova Svetost patrijarh srpski Porfirije naglasio je da gotovo svaki grad i selo u Srbiji, a i šire, nose ožiljke koji o januarskom Pogromu jasno svedoče.
– Upravo zato današnji dan i ovo mesto na kojem smo se sabrali, jeste jedan od velikih tužnih dana, i jedno od stradalnih, ali svetih mesta na kojima se sa strahopoštovanjem i molitvom sećamo naših predaka, sunarodnika i sugrađana, koji su pre 84 godine nevino postradali u Novosadskoj raciji, tačnije rečeno, u fašističkom pogromu u čitavoj Bačkoj, pre svega u Šajkaškoj. Nismo se sabrali da budemo sudije, već da posvedočimo tragediji sunovrata ljudske prirode. Molimo se za sve stradale Srbe, Jevreje, za stradalni romski narod i sve druge nevine žrtve – kazao je patrijarh srpski Porfirije.
Vrhovni Rabin Srbije gospodin Isak Asiel u svojoj besedi preneo je deo svedočenja Agi Rajter o Novosadskoj raciji 23. januara 1942. godine, kao i svedočenja Arija Baumingera o stradanjima u Poljskoj.
– Kao što je Dunav postao grobnica naših sugrađana, tako je tih dana čitava Evropa postala jedna velika dolina prepuna kostiju. Neka je blagoslovena uspomena na sve žrtve Novosadske racije – poručio je Isak Asiel.
Vence na spomenik žrtvama Novosadske racije su takođe položili predsednica Pokrajinske vlade Maja Gojković, predsednik Skupštine AP Vojvodine Balint Juhas, ambasadorka Izraela Avivit Bar Ilan, ambasador Mađarske Jožef Zoltan Mađar, potom predstavnici gradova i opština, delegacije Jevrejske opštine Novi Sad, Saveza Jevrejskih opština Srbije, Jevrejskih opština Srbije, kao i predstavnici Matice romske nacionalnog saveta Roma i potomaka žrtava Novosadske racije, a pomenu je prisustvovao i zamenik ambasadora SAD u Srbiji Aleksandar Titolo. Sa broda Rečne flotile, zajedno sa predsednicom Skupštine Grada Novog Sada, venac su položili predstavnica Jevrejske opštine Novi Sad Ena Vitomirović i predstavnik Matice romske Goran Sulejmanović.
U programu obeležavanja Novosadske racije učestvovali su hor Jevrejske opštine „Hašira“ i hor Saborne crkve „Sveti Georgije“, a članice Kola srpskih sestara poslužile su prisutne koljivom i pogačom. Pomen žrtvama održan je i kod spomen-ploče na novosadskoj plaži „Štrand“.
